Chọn vợt tennis cho người mới và cách chọn giày tennis

Chọn vợt tennis cho người mới không cần đắt, nhưng cần đúng. Một cây vợt quá nặng, mặt quá nhỏ hay cán sai cỡ sẽ khiến bạn đánh khó, mỏi tay và dễ nản. Bài này giải thích từng thông số in trên vợt, gợi ý khoảng thông số hợp với người mới, và cách chọn giày tennis, thứ nhiều người xem nhẹ.

Bài không xếp hạng thương hiệu. Hãy cầm thử, đánh thử nếu được, vì cảm giác tay mỗi người mỗi khác. Tổng quan về môn có trong cẩm nang tennis.

Các thông số vợt tennis nghĩa là gì?

Trên thân hoặc trong thông tin sản phẩm thường có các chỉ số sau.

Trọng lượng (weight)

Ghi bằng gam, thường kèm chữ "unstrung" (chưa căng dây) hoặc "strung" (đã căng dây).

Nhẹ hơn: dễ vung, dễ điều khiển, đỡ mỏi, hợp người mới, nữ, người lớn tuổi.
Nặng hơn: ổn định khi đỡ bóng mạnh, ít rung, nhưng cần sức và kỹ thuật để vung kịp.

Với người lớn mới chơi, khoảng 255–285 g (chưa dây) là vùng hay được gợi ý. Đây là thông lệ tham khảo chung, không phải quy định.

Diện tích mặt vợt (head size)

Đo bằng inch vuông (sq in).

Mặt vợt	Đặc điểm
Dưới khoảng 97 sq in	Kiểm soát tốt, điểm ngọt nhỏ, khó với người mới
Khoảng 98–102 sq in	Cân bằng giữa lực và kiểm soát, rất phổ biến
Khoảng 104 sq in trở lên	Điểm ngọt lớn, dễ trợ lực, dễ đánh cho người mới

Người mới thường hợp với mặt 100 sq in trở lên.

Độ cân bằng (balance)

Cho biết trọng tâm vợt nằm gần đầu hay gần cán, thường ghi bằng mm hoặc "pts HL/HH".

Nặng đầu (head heavy): trợ lực, hay đi kèm vợt nhẹ.
Nhẹ đầu (head light): linh hoạt khi vô-lê, hay đi kèm vợt nặng.
Cân bằng (even): ở giữa.

Chiều dài

Chuẩn là khoảng 27 inch (68,6 cm). Luật ITF cho phép tối đa 73,7 cm (29 inch), chiều rộng tối đa 31,7 cm. Vợt dài hơn chuẩn cho tầm với và lực giao bóng lớn hơn, nhưng khó điều khiển hơn. Người mới cứ dùng chiều dài chuẩn.

Độ cứng (stiffness, RA)

Khung cứng hơn trả bóng mạnh hơn nhưng truyền nhiều rung lên tay hơn. Nếu bạn hay mỏi hoặc ê khuỷu tay, có thể cân nhắc khung mềm hơn và hỏi thêm chuyên gia y tế nếu đau kéo dài.

Kiểu đan dây (string pattern)

Ghi dạng "16x19" (16 dây dọc, 19 dây ngang) hay "18x20".

16x19 (mở): dễ tạo xoáy, dễ trợ lực, dây mau đứt hơn. Phổ biến và hợp với người mới.
18x20 (dày): kiểm soát hơn, ít trợ lực hơn.

Cỡ cán (grip size)

Cỡ cán thường đánh số từ 0 tới 5 (ghi G1, G2… hoặc L1, L2… tuỳ hãng), hoặc theo inch: 4", 4 1/8", 4 1/4"… Cách thử nhanh: cầm vợt kiểu eastern thuận tay, giữa đầu ngón tay đeo nhẫn và lòng bàn tay còn vừa khoảng một ngón trỏ của tay kia. Phân vân giữa hai cỡ thì chọn cỡ nhỏ hơn, vì có thể quấn thêm cán (overgrip) cho to ra, còn cán to thì không gọt nhỏ được.

Chọn vợt tennis cho người mới: tóm tắt

Thông số	Gợi ý cho người mới (tham khảo)
Trọng lượng	Khoảng 255–285 g chưa dây
Mặt vợt	Từ khoảng 100 sq in trở lên
Cân bằng	Cân bằng hoặc hơi nặng đầu
Chiều dài	27 inch (chuẩn)
Kiểu dây	16x19
Cỡ cán	Vừa tay, phân vân thì chọn nhỏ hơn

Trẻ em nhỏ nên dùng vợt trẻ em ngắn hơn (theo chiều cao) và bóng giảm áp lực, đừng dùng vợt người lớn.

Dây vợt và độ căng

Dây ảnh hưởng tới cảm giác đánh không kém khung.

Dây nhiều sợi (multifilament): mềm, êm tay, hợp người mới và người hay đau tay.
Dây polyester ("poly"): cứng, bền với người đánh xoáy mạnh, nhưng ít êm. Thường dành cho người đã có cú đánh mạnh.
Độ căng: mỗi khung có khoảng căng do nhà sản xuất ghi trên vợt. Căng thấp hơn trong khoảng đó thì trợ lực hơn; căng cao hơn thì kiểm soát hơn.

Dây mất độ căng dần theo thời gian kể cả khi không đứt. Nếu thấy bóng "bay" khó kiểm soát hơn trước, có thể đã tới lúc căng lại.

Vợt mới hay vợt cũ? Giá bao nhiêu?

Vợt cho người mới có nhiều mức giá, và bạn không cần mua vợt nặng của dân chuyên. Vợt cũ cũng hợp lý nếu khung không nứt, không móp, cán đúng cỡ. Bài không đưa giá cụ thể vì giá đổi theo thời điểm và cửa hàng; hãy so sánh vài nơi, ưu tiên chỗ cho đánh thử.

Chọn giày tennis: đừng dùng giày chạy bộ

Tennis có rất nhiều cú dừng gấp, bước ngang, xoay người. Giày chạy bộ được thiết kế cho chuyển động thẳng về phía trước, đế cao và mềm nên dễ lật cổ chân khi di chuyển ngang.

Giày tennis khác ở chỗ:

Đế chắc, thấp, ổn định khi bước ngang.
Mũi giày và hông giày được gia cố, chịu được cú lê chân.
Đế bền hơn, chịu ma sát mặt sân cứng.

Chọn giày theo mặt sân

Mặt sân	Giày phù hợp
Sân cứng (hard court)	Giày "all court" hoặc "hard court", đế bền, hoa văn kết hợp
Sân đất nện	Giày "clay", đế hoa văn xương cá dày, ít giữ đất
Sân cỏ nhân tạo	Tuỳ loại; nhiều sân yêu cầu giày đế riêng, hãy hỏi chủ sân

Ở Việt Nam, đa số sân phong trào là sân cứng, nên một đôi giày all court là lựa chọn an toàn.

Mẹo thử giày

Thử vào buổi chiều, khi chân hơi nở ra, và đi tất thể thao bạn hay dùng.
Mũi chân còn khoảng một đầu ngón tay, gót không bị trượt khi bước.
Thử bước ngang, nhún, dừng gấp ngay trong cửa hàng.
Thay giày khi đế mòn trơn hoặc phần đệm đã xẹp.

Các đồ khác nên có

Bóng tennis: mua theo hộp; bóng xẹp thì nảy thấp, đánh mau mỏi tay.
Quấn cán (overgrip): rẻ, thay thường xuyên để cầm không trơn.
Giảm rung (dampener): miếng cao su nhỏ gắn trên dây, ngoài vùng dây đan chéo theo đúng luật ITF. Nó làm giảm tiếng "boong" và cảm giác rung trên dây, không làm vợt mềm hơn.

Có vợt rồi thì tới lúc tập: xem bài kỹ thuật tennis cơ bản. Muốn biết mình nên tập gì tiếp theo, đọc trình độ tennis NTRP và cách lên trình. Và khi đã sẵn sàng ra sân, tìm kèo tennis gần bạn trên Kèo.

Câu hỏi thường gặp

Người mới nên mua vợt tennis nặng bao nhiêu?

Người lớn mới chơi thường hợp với vợt khoảng 255–285 g chưa căng dây. Đây là thông lệ tham khảo; người khoẻ, có nền thể thao có thể dùng nặng hơn một chút.

Mặt vợt 100 hay 98 tốt hơn cho người mới?

Mặt 100 sq in trở lên thường dễ đánh hơn cho người mới vì điểm ngọt lớn và trợ lực hơn. Mặt 98 cho kiểm soát tốt hơn nhưng đòi hỏi tiếp bóng chính xác hơn.

Làm sao biết cỡ cán vợt tennis của mình?

Cầm vợt kiểu bắt tay, khoảng trống giữa đầu ngón đeo nhẫn và lòng bàn tay vừa khoảng một ngón trỏ là vừa. Phân vân thì chọn cỡ nhỏ hơn và quấn thêm cán.

Có thể dùng giày chạy bộ để đánh tennis không?

Không nên. Giày chạy bộ không được thiết kế cho chuyển động ngang và dừng gấp, dễ trượt và lật cổ chân. Giày tennis có đế và hông chắc hơn cho kiểu di chuyển này.