Cẩm nang tennis cho người mới: luật, cách chơi, tìm bạn đánh
Cẩm nang tennis cho người mới bắt đầu: sân và dụng cụ, luật cơ bản, cách tính điểm 15-30-40, trình độ NTRP và cách tìm bạn đánh tennis gần bạn.
Bạn mới mua cây vợt đầu tiên, hoặc được rủ ra sân mà chưa biết bắt đầu từ đâu? Cuốn cẩm nang tennis này gom lại mọi thứ người chơi phong trào cần nắm: sân và dụng cụ, luật cơ bản, cách tính điểm, trình độ và cách tìm người đánh cùng. Mỗi phần đều có bài chi tiết để bạn đọc sâu hơn khi cần.
Tennis là gì? Đánh đơn và đánh đôi
Tennis (quần vợt) là môn đánh bóng qua lưới bằng vợt, chơi một đấu một (đánh đơn) hoặc hai đấu hai (đánh đôi). Mục tiêu đơn giản: đưa bóng qua lưới, rơi vào phần sân hợp lệ của đối thủ, sao cho họ không trả lại được.
Bóng được phép nảy tối đa một lần trên sân bên bạn trước khi bạn đánh trả; bạn cũng có thể đánh bóng trên không (vô-lê, volley). Riêng quả giao bóng thì người đỡ bắt buộc phải để bóng nảy trước.
Ở Việt Nam, tennis phong trào thường chơi ở sân CLB, sân khu đô thị, sân cơ quan và trường học. Đánh đôi rất phổ biến vì vui, đỡ mệt và dễ chia tiền sân.
Sân tennis và dụng cụ cần có
Kích thước sân tennis
Theo Luật Quần vợt của Liên đoàn Quần vợt Quốc tế (ITF), sân là hình chữ nhật:
| Thông số | Kích thước |
|---|---|
| Chiều dài sân | 23,77 m |
| Chiều rộng sân đơn | 8,23 m |
| Chiều rộng sân đôi | 10,97 m |
| Khoảng cách từ lưới tới vạch giao bóng | 6,40 m |
| Chiều cao lưới ở giữa | 0,914 m |
| Chiều cao lưới ở cột | 1,07 m |
Hai hành lang dọc hai bên (giữa vạch biên đơn và vạch biên đôi) chỉ tính là trong sân khi đánh đôi. Bóng chạm vạch được tính là trong sân.
Mặt sân phổ biến ở ta là sân cứng (hard court); một số nơi có sân đất nện hoặc cỏ nhân tạo. Mỗi loại mặt sân cho độ nảy và tốc độ bóng khác nhau, và hợp với những loại giày khác nhau.
Dụng cụ tối thiểu
- Vợt tennis: người mới nên chọn vợt dễ đánh, không quá nặng, mặt vợt vừa hoặc lớn.
- Bóng tennis: thường mua theo hộp 3–4 quả; bóng cũ, xẹp hơi nảy thấp và khó đánh.
- Giày tennis: quan trọng không kém vợt, vì môn này di chuyển ngang rất nhiều. Đừng dùng giày chạy bộ.
- Nước uống, khăn, mũ hoặc băng trán nếu đánh ngoài trời.
Chi tiết cách đọc thông số vợt (trọng lượng, mặt vợt, cán) và cách chọn giày có trong bài chọn vợt và giày tennis cho người mới.
Luật tennis cơ bản cần biết
Phần này tóm tắt những gì bạn sẽ gặp ngay buổi đầu. Bản đầy đủ có trong bài luật tennis cơ bản theo ITF.
- Chọn sân và giao bóng: tung đồng xu hoặc xoay vợt trước khi khởi động. Bên thắng chọn giao/đỡ hoặc chọn phần sân.
- Giao bóng: đứng sau vạch cuối sân, giao chéo vào ô giao bóng đối diện. Mỗi điểm có hai lần giao; hỏng cả hai là lỗi kép (double fault), mất điểm.
- Lỗi chân (foot fault): chạm vạch cuối sân hoặc dẫm vào trong sân khi đang giao là lỗi.
- Giao bóng chạm lưới rồi rơi đúng ô: giao lại (let), không mất lượt giao đó. Một số giải dùng luật "không let", bóng chạm lưới vẫn tính.
- Đổi sân sau game thứ 1, 3, 5… của mỗi set.
- Mất điểm khi: bóng ra ngoài, bóng không qua lưới, để bóng nảy hai lần, chạm lưới khi bóng đang trong cuộc, đánh bóng khi bóng chưa qua lưới sang phần sân mình, hoặc bóng chạm người.
Cách tính điểm tennis: 15-30-40, deuce, tie-break
Cách tính điểm là thứ làm người mới bối rối nhất. Gọn lại thì có ba tầng: điểm → game → set.
- Trong một game: 0 (gọi là "love"), 15, 30, 40, rồi thắng game. Nếu hai bên cùng 40 là deuce; phải thắng liền hai điểm sau deuce mới được game.
- Trong một set: ai thắng 6 game trước, hơn ít nhất 2 game, thắng set. Hoà 6-6 thường đánh tie-break tới 7 điểm, cách 2 điểm.
- Trong một trận: phổ biến nhất là thắng 2 trong 3 set.
Chơi phong trào, nhiều nhóm rút gọn cho nhanh: no-ad (40-40 đánh một điểm quyết định), set ngắn 4 game, hoặc thay set thứ ba bằng match tie-break tới 10 điểm. Đây đều là các cách tính điểm thay thế được ITF chấp thuận, miễn hai bên thống nhất trước khi đánh.
Ví dụ minh hoạ từng trường hợp có trong bài cách tính điểm tennis. Nếu lười nhẩm, bạn có thể dùng bấm điểm tennis trên điện thoại của Kèo: nó tự gọi điểm, tự tính game, set và tie-break.
Đánh đôi tennis khác đánh đơn thế nào?
Đánh đôi dùng sân rộng hơn (tính cả hành lang hai bên), nhưng giao bóng vẫn vào ô giao bóng như đánh đơn. Mỗi đội chọn người giao ở đầu mỗi set và giữ thứ tự đó đến hết set; người đỡ giao cũng vậy.
Về chiến thuật, đánh đôi là trò chơi của vị trí: một người lên lưới, một người cuối sân, hoặc cả hai cùng lên lưới. Đọc thêm trong bài đánh đôi tennis: luật và chiến thuật.
Bắt đầu học tennis từ đâu?
Tennis khó hơn nhiều môn vợt khác ở giai đoạn đầu, vì sân lớn và bóng nảy cao. Lộ trình hợp lý cho người tự học hoặc học nhóm:
- Cách cầm vợt: học kiểu cầm phổ biến cho thuận tay (eastern hoặc semi-western) và kiểu continental cho giao bóng, vô-lê.
- Thuận tay (forehand) và trái tay (backhand): tập đánh qua lại ở giữa sân trước, rồi mới lùi về cuối sân.
- Bước chân: tư thế chờ, bước tách (split step), quay vai, hồi vị.
- Giao bóng: tập tung bóng ổn định trước, đánh mạnh sau.
- Vô-lê: chặn bóng gọn trước lưới, không vung vợt dài.
Bài kỹ thuật tennis cơ bản có hướng dẫn từng bước cho cú thuận tay, cùng các lỗi người mới hay mắc. Học vài buổi với huấn luyện viên lúc đầu giúp tránh tật xấu khó sửa về sau, bạn có thể tìm huấn luyện viên tennis gần bạn trên Kèo.
Tennis vận động mạnh, nhiều cú xoay người và bật nhảy. Hãy khởi động kỹ, tăng thời lượng từ từ, và hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia nếu bạn có vấn đề về khớp, tim mạch hay đang hồi phục chấn thương.
Trình độ tennis: NTRP là gì?
Người chơi tennis hay hỏi nhau "trình bao nhiêu?". Thang phổ biến nhất là NTRP (National Tennis Rating Program) của Hiệp hội Quần vợt Mỹ (USTA), đi từ 1.5 (mới bắt đầu) tới 7.0 (đẳng cấp thế giới), mỗi nấc cách nhau 0.5. Ở Việt Nam, NTRP không phải hệ thống chính thức nhưng được nhiều người dùng để mô tả trình độ cho nhau dễ hiểu.
Đại khái:
| NTRP | Hình dung |
|---|---|
| 1.5 – 2.0 | Mới cầm vợt, đang tập đưa bóng qua lưới |
| 2.5 – 3.0 | Đánh qua lại được ở tốc độ vừa, còn hay hỏng |
| 3.5 | Ổn định hơn, bắt đầu điều hướng bóng, lên lưới |
| 4.0 – 4.5 | Cú đánh đáng tin cậy, có xoáy, có chiến thuật |
| 5.0 trở lên | Trình độ thi đấu giải |
Bài trình độ tennis NTRP và cách lên trình giải thích chi tiết từng nấc và gợi ý giáo án tập. Trên Kèo, bạn có thể tự chấm trình tennis bằng 8 câu hỏi để có điểm khởi đầu; sau đó điểm tự điều chỉnh theo kết quả trận thật (xem cách Kèo tính điểm). Thang của Kèo cho tennis chạy từ 1,00 đến 16,50 với các hạng 🐣 Gà mờ, 🐥 Tay mơ, 🐓 Gà chiến, 🔥 Cao thủ, ⭐ Siêu sao và 👑 Huyền thoại. Đây là thang riêng, không phải NTRP.
Tìm bạn đánh tennis và sân tennis gần đây
Khó nhất của tennis phong trào thường không phải kỹ thuật, mà là tìm được người cùng trình, cùng giờ. Đánh với người chênh trình quá nhiều thì cả hai đều chán.
Kèo được làm ra để giải chuyện này, và miễn phí:
- Tìm kèo tennis đang thiếu người: lọc theo khu vực, ngày, đơn/đôi, bấm tham gia.
- Tạo kèo: chọn giờ, sân, trình độ muốn gặp và cách chia tiền sân; kèo hiện cho người chơi phù hợp quanh đó.
- Tìm sân tennis gần bạn: xem giá theo giờ, chỉ đường, đặt sân ở những sân có nhận đặt qua Kèo.
- Tìm đồng đội đánh đôi cùng trình độ.
Mẹo đăng kèo cho dễ có người, chia tiền sân sao cho êm và những phép lịch sự trên sân có trong bài tìm bạn đánh tennis và sân gần đây.
Câu hỏi thường gặp
Người mới học tennis mất bao lâu để đánh được qua lại?
Tuỳ tần suất tập và năng khiếu, không có con số cố định. Tập đều đặn vài buổi mỗi tuần, có người hướng dẫn cách cầm vợt và bước chân ngay từ đầu, bạn sẽ đánh qua lại được ở tốc độ chậm nhanh hơn nhiều so với tự mò.
Tennis tính điểm 15-30-40 nghĩa là gì?
Đó là cách gọi điểm trong một game: điểm thứ nhất là 15, thứ hai là 30, thứ ba là 40, điểm thứ tư là thắng game. Nếu hai bên cùng 40 là deuce, phải thắng liền hai điểm mới thắng game (trừ khi chơi no-ad).
Đánh tennis phong trào có cần trọng tài không?
Không bắt buộc. Thông lệ là mỗi bên tự gọi bóng ở phần sân của mình, người giao bóng đọc tỉ số trước mỗi điểm. Không chắc bóng ra thì tính là bóng trong.
Người mới nên đánh đơn hay đánh đôi?
Đánh đôi thường dễ vào hơn vì mỗi người chỉ lo nửa sân và có thời gian nghỉ giữa các pha bóng. Đánh đơn giúp tiến bộ nhanh về thể lực và cú đánh cuối sân. Nhiều người chơi cả hai.
Tìm bạn đánh tennis gần nhà ở đâu?
Hỏi trong CLB ở sân quen, nhóm cư dân, hoặc vào trang tìm kèo của Kèo để lọc kèo tennis theo khu vực, ngày, đơn hay đôi, rồi chọn kèo hợp trình. Nếu chưa thấy kèo hợp, bạn tự tạo một kèo để người khác vào.